«Бірде бие, бірде түйе.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
«Бірде бие, бірде түйе» деген мақал адам не істің тұрақсыз, құбылмалы күйін білдіреді. Тура мағынасында малдың бірде бие, бірде түйе болуы мүмкін емес, сондықтан бұл сөздің астарында бір нәрсенің реті жоқ, күйі бір қалыпта тұрмайды деген ой жатыр. Кейде табыс болады, кейде жоқ; бірде жұмыс жеңіл, бірде ауыр; бірде жағдай жақсы, бірде қиын болып тұрады. Мақал өмірдің де, адамның мінезі мен тірліктің де ала-құла болатынын ескертіп, бір қалыпты ұстап тұрудың маңызды екенін аңғартады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бие» мен «түйе» — бір-біріне мүлде ұқсамайтын, тұрқы бөлек екі мал. Бие — мінезі ширақ, сүт беретін жылқы тұқымы; түйе — ірі, сабырлы, жүк көтеретін мал. Екеуінің ауысып кетуі — тұрақсыздықтың, бағытсыздықтың, әлденің бірде олай, бірде бұлай болатынының бейнесі. Халық осындай қарсы екі образ арқылы жүйесіздік пен берекесіздікті өте ықшам жеткізген.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бұл мақал жоспарсыз жұмыс істейтін, табысы да, тәртібі де құбылып тұратын адамға немесе іске қатысты айтылады. Мысалы, бір кәсіпкердің табысы бір айда жақсы болып, келесі айда мүлде төмендеп кетсе, «бұл ісі бірде бие, бірде түйе болып тұр» деуге болады. Яғни, мұндайда тұрақты жоспар мен сабыр керек екенін еске салады.