Өзің әділ болмасаң,
Өзгеден әділдік іздеме.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — өзің әділдікке сай өмір сүрмесең, басқадан да әділдік күтпе деген ой. Астарлы мағынасы терең: адам алдымен өз мінезін, ісін, шешімін түзеп алуы керек. Әділеттілік сырттан ізделетін нәрсе емес, ол ең әуелі адамның өз бойынан басталады. Өз ісінде әділ болмаған кісі өзгеден де шындық, туралық талап ете алмайды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «өзің» сөзі — адамның өз ар-ожданы мен іс-әрекетін білдіреді. «Әділдік» — тек соттағы не биліктегі ұғым емес, күнделікті қарым-қатынастағы адалдық, туралық, тең қарау. Мұнда қарсы қойылған екі ой бар: бір жағында — өзіңнің ішкі тазалығың, екінші жағында — өзгеден күтілетін әділет. Осы арқылы мақал адамды өзін-өзі таразылауға шақырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды жұмыс орнында, отбасында, достықта жиі қолдануға болады. Мысалы, бір басшы өзі қызметкерлерге әділетсіз қарап, кейін олардың адал болуын талап етсе, бұл мақал сол қателікті еске салады. Әуелі өзің әділ шешім қабылдап, өзгені тыңдап, тең қарасаң ғана, айналаңнан да әділдік көре аласың.
Ózgeden ádildik izdeme.