Сүттен ақ, судан таза.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал бір адамның не бір істің өте таза, адал, кіршіксіз екенін білдіреді. Тура мағынасында сүт те, су да табиғаттағы ең таза нәрселердің бірі саналады. Астарлы мағынада бұл тіркес адамның ниеті ақ, пиғылы түзу, сөзі мен ісі күмәнсіз дегенді аңғартады. Мұндай сөз көбіне адалдықты, ар тазалығын, кінәсіздікті немесе ешбір былғауы жоқ жағдайды сипаттауға қолданылады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «сүт» пен «су» — тазалықтың ең таныс бейнесі. Қазақ танымында сүт — береке, адал ризық, ақ ниет белгісі. Су — өмірдің нәрі, кір жумастай мөлдір тазалықтың символы. Екеуін қатар айту арқылы халық адамның ішкі және сыртқы тазалығын, мінезінің де, әрекетінің де мінсіздігін ерекше әсерлі түрде бейнелеген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал біреуді ақтап алу, оның адалдығын, кінәсіздігін айту үшін қолданылады. Мысалы, бір қызметкер туралы негізсіз күдік туса, әріптестері: «Ол сүттен ақ, судан таза адам, ешқандай жаман ісі жоқ» деп қорғай алады. Бұл тіркес адамға деген сенім мен әділ бағалауды білдіреді.