Сыпайыны үйде көрме, түзде көр.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сыпайылықтың шынайы бағасы адам көптің ішінде, сыртта, әртүрлі ортада көрінетінін білдіреді. Үй ішінде адам жақындарының ығына жығылып, өз-өзін еркін ұстай алады, ал түзде — көпшілік арасында, жат жерде, түрлі мінезді адамдардың ортасында оның тәрбиесі, әдебі, сабыры мен мәдениеті анық байқалады. Яғни адамның кім екені сөзінен емес, ісінен, мінезінен танылатынын ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «үй» — таныс орта, өз адамдарының ортасы; «түз» — сыртқы дүние, көпшілік, өмір сынағы. «Сыпайы» сөзі тек жай ғана әдепті адамды емес, өзін ұстай білетін, орнын білетін, өзгеге сый-құрметпен қарайтын кісіні меңзейді. Мақал сыртта сыналмаған сыпайылықтың толық бағаланбайтынын астарлап жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал адамды әлеуметтік ортада, жұмыста, сапарда, интернеттегі қарым-қатынаста дұрыс ұстауға үндейді. Мысалы, біреу үйде өте жұмсақ көрінгенімен, жұмыста әріптесіне дөрекі сөйлесе, оның шынайы әдебі түзде танылады. Сондықтан бұл мақал кісіні көпшілік алдында мәдениетті, сабырлы, сыйластықпен сөйлеуге шақырады.