Сыйлай берсең, сараң да мырза болады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның жүрегіне жылылық, сыйластық пен құрмет көрсетілсе, тіпті сараң, тар пейілді кісі де жұмсарып, жомарт мінез танытуы мүмкін екенін білдіреді. Яғни жақсы қарым-қатынас пен ізеттілік адамның ішкі дүниесіне әсер етеді. Адамды қатал сөзбен емес, құрметпен, сабырмен, ықыласпен тәрбиелеуге болатынын меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «сараң» — тек мал-мүлкін қимайтын адам ғана емес, жүрегі қатты, беруге қысыла беретін мінездің бейнесі. Ал «мырза» — кең пейілді, қолы ашық, жомарт адам. Екі қарама-қарсы образ арқылы халық сыйластықтың құдіретін көрсетеді: сый-құрмет адам бойындағы қатқылдықты жібітеді. Бұл жерде «сыйлау» — жай ғана иілу емес, ізет танытып, адамды қадірлеу мағынасында тұр.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды отбасында, жұмыста, оқуда жиі қолдануға болады. Мысалы, мінезі қаталдау әріптеске дөрекі сөйлемей, сыпайы өтініш білдірсең, ол да көмектесуге ынталанып, ашыла түседі. Демек, адамдармен жұмсақ, мәдениетті қарым-қатынас орнату жақсы нәтижеге жеткізеді.