Пейілі жаман кісіден күседі,
Өз асын өзі жасырып ішеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның ішкі ниеті мен пейілінің қандай екенін танытады. Пейілі жаман, сараң не күншіл кісі жұртпен ашық араласпай, өз пайдасын ғана ойлайды. Сондықтан ондай адам елден именіп, қашқақтап, өз ішкен асын да жасырып ішеді. Тура мағынасында — біреудің асын тығып жеу, ал астарлы мағынасында — мінезі тар, қолы ашық емес, өзгенің жақсылығын көтере алмайтын жанды меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «күседі» сөзі адамның шегініп, именіп жүруін білдіреді. Ал «өз асын өзі жасырып ішеді» деген тіркес сараңдықтың, оқшаулықтың және сенімсіздіктің бейнесін береді. Халық ас пен дастарқанды ортақтықтың белгісі деп білгендіктен, асын жасыру — тек тамақты тығу емес, ниетінің тарлығын көрсету.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ашық емес, қызғаншақ, өз пайдасын ғана ойлайтын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, ұжымда бір қызметкер өз білетінін бөліспей, өзгелердің жетістікке жетуін қаламаса, әркім одан алыстайды. Яғни жаман пейіл адамды жалғыз қалдырады.
Óz asyn ózi jasyryp ishedi.