Сәлем де парыз, өлік те парыз.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам баласына амандасу да, қайтыс болған адамды соңғы жолға шығарып салу да міндет екенін білдіреді. Тура мағынасында — тірі адаммен сәлемдесіп, қарым-қатынас жасау керек, ал өлім келгенде марқұмның қадірін біліп, жаназа, жерлеу сияқты парызды атқару қажет. Астарлы мағынасы — өмірде әр істің өз орны, өз жауапкершілігі бар; адам біреуге құрмет көрсетуді де, қайғыда қолдау білдіруді де ұмытпау керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «сәлем» — тек ауызша амандасу емес, адамға деген ілтипат, сыйластық, жақсы ниет. Ал «өлік» сөзі марқұмға деген құрметті, иман мен адамгершілікті танытады. Екі сөзді қатар қою арқылы халық тіршіліктің басы да, соңы да тәртіп пен парызға негізделетінін көрсетеді. Яғни, адам тірісінде де, өлген соң да назардан тыс қалмауы тиіс.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де үлкен мәнге ие. Қазір адамдар кейде асығыс өмір сүріп, амандасуды да, көңіл айтуды да ұмытып кетеді. Ал осы мақал бізге қарапайым сәлемнің өзі адам арасына жылылық орнататынын, ал қаралы үйге барып қолдау білдіру — азаматтық және адамшылық борыш екенін еске салады. Мысалы, көршіңнің жақыны қайтыс болса, барып көңіл айту — осы мақалдың нақты көрінісі.