Әділ кісіге әркім-ақ бажа.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Әділ кісіге әркім-ақ бажа» деген мақал әділ, турашыл адамның бәріне бірдей жағымды болатынын білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — әділ адамға жұрттың бәрі жақын, сыйлас, іргелес болғысы келеді. Астарлы мағынасы — әділдік бар жерде сенім орнайды, ал сенім бар жерде адамдардың арасы жақындайды. Әділ кісі ешкімді алаламайды, сондықтан оның сөзі де, ісі де көпке ортақ өнеге болады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «бажа» сөзі туыстықтың, құдандалықтың жақын байланысын аңғартады. Халық біреуді өзіне бажа санауы — оны бөтен көрмей, ірге жақын тартуы деген ұғым. Яғни әділ адам жай ғана сыйлы емес, жұрттың бәріне ортақ, қадірлі жан ретінде бейнеленген. Бұл жерде әділдік туыстықтан да жоғары бағаланып отыр.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әділ басшыға, адал ұстазға, тура шешім айтатын адамға қатысты жиі айтылады. Мысалы, мектептегі мұғалім оқушылардың бәріне бірдей қарап, ешкімді бөліп-жармай бағаласа, оны бәрі құрметтеп, сенім артады. Сонда «Әділ кісіге әркім-ақ бажа» деген сөздің мәні айқын көрінеді.