Жақсы аттың жалын сақтағанша,
Жақсы жігіттің арын сақта.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы аттың жалын күт, оны күтімсіз қалдырма деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы: жақсы жігіттің ең қымбат қасиеті — ары, намысы, абыройы. Сондықтан мал-мүліктің, сыртқы сәннің емес, адамның ішкі тазалығы мен беделінің қадірін жоғары қою керек. Жігіт өз атын, өз беделін сақтаса ғана елге сыйлы, жұртқа үлгілі болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жақсы ат» — жүйрік, қадірлі, иесіне серік болған тұлпардың бейнесі. Оның «жалы» аттың көркі ғана емес, күтім мен бағудың белгісі. Ал «жақсы жігіт» — ер мінезді, сөзіне берік, ұятты, жауапты азамат. «Ар» сөзі адамның ең биік рухани өлшемін көрсетеді. Аттың жалы қалай сақталса, жігіттің ары да солай қорғалып, кір шалдырмауы тиіс деген салыстыру бар.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал адамды адалдыққа, өзін-өзі ұстай білуге шақырады. Мысалы, жұмыс орнында біреу өз пайдасы үшін өтірік айтып, ұятқа қалдыруы мүмкін. Сондай кезде намысын биік ұстап, шындықты айту — «жігіттің арын сақтау» деген сөз. Яғни абыройды ақша мен пайдадан жоғары қою керек.
Jaqsy jigittiń aryn saqta.