Жақсыны сыйласаң, есіңнен кетпейді,
Жаманды сыйласаң, есігіңнен кетпейді.

Негізгі мағынасы

Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамға құрмет көрсетсең, оның жақсылығы жадыңда сақталады; ал жаман, әдепсіз адамға орынсыз сый-құрмет жасасаң, ол сол жақсылығыңды пайдаланып, қайта-қайта келіп, мазаңды алады. Астарлы мағынасы — адамды танымай тұрып, бәріне бірдей шектен тыс ілтипат білдіру дұрыс емес. Жақсының қадірін білу керек, ал жаманның жөнсіз әрекетіне жол бермей, орнымен шекара қою қажет.

Образдар мен теңеулер

Мұндағы «жақсы» мен «жаман» — тек мінезі бөлек екі адам типі. «Есіңнен кетпейді» дегені жақсы адамның ізгі ісі жүректе із қалдырады деген ойды білдіреді. Ал «есігіңнен кетпейді» тіркесі жаман адамның әлсіз жерді байқаса, қайта келіп, қолайыңды кетіретінін меңзейді. Яғни, есік — адамның үйі ғана емес, жеке кеңістігі, абыройы мен шегі.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Қазір бұл мақал жұмыста, достықта, тіпті интернеттегі қарым-қатынаста да өзекті. Мысалы, біреуге үнемі көмектесіп, бірақ оның теріс пиғылын байқамасаң, ол саған қайта-қайта қолқа салуы мүмкін. Сондықтан жақсы адамды құрметтеп, ал орынсыз пайдаланатын адамға сыпайы болса да, нақты шекара қойған дұрыс.