Адам көңілінен азады, тілінен жазады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға ең алдымен өз көңіл-күйі мен тілін тыйып ұстау керегін ескертеді. «Адам көңілінен азады» дегені — ішкі ашу, қызғаныш, өкпе, нәпсі сияқты сезімдер адамды аздырып, дұрыс жолдан тайдыруы мүмкін деген ой. Ал «тілінен жазады» — ойланып сөйлемеген адам артық сөз айтып, өзіне де, өзгеге де зиян келтіреді, дау туғызады, абыройын түсіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көңіл» тек көңіл күй емес, адамның ішкі әлемі, ниеті мен пиғылы. «Азу» сөзі түз жолдан тайып, жамандыққа бет бұруды білдіреді. «Тіл» — адамның ең қуатты құралы, бірақ бақылаусыз болса, қылыштан да өткір зиян келтіреді. Сондықтан мақал адамның ішкі сабыры мен сыртқы сөз мәдениетін қатар қадағалауды меңзейді.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста не отбасында асығыс жазылған немесе айтылған сөздің салдарын түсіндіру үшін өте орынды. Мысалы, ашуланған адам чатқа ауыр сөз жазып жіберіп, кейін ұжыммен арақатынасы бұзылуы мүмкін. Сол себепті ойланып сөйлеу, эмоцияны басқару — үлкен мәдениет.