Жыртық үйді жел табар,
Өтірік сөзді шын табар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жыртығы бар үйге жел кіріп, оның олқы тұсы бірден байқалады; сол сияқты өтірік сөздің де ізі тез ашылады. Астарлы мағынасы — кемшілікті, жалғанды көп уақыт жасырып жүру қиын. Өтірік айтқан адам бір күні әшкере болады, ал шындық бәрібір үстем шығады. Сондықтан бұл сөз адал болуға, сөзіңе берік болуға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жыртық үй» — кемшілікке, әлсіздікке бейне. «Жел» — сол кемшілікті көрсететін күш, яғни тексеруші уақыт не адамдар пікірі. Ал «өтірік сөз» — жыртық үй сияқты: сырттай бүтін көрінгенімен, ішкі олқылығы бар. «Шын табар» дегені — ақиқат өтірікті бетіне шығарады деген ой.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал өтірік ақпарат, жалған уәде немесе алдауға қатысты жиі қолданылады. Мысалы, бір адам жұмыс орнында істемеген ісін «бітірдім» деп айтса, құжаттар мен тексеріс кезінде шындығы анықталады. Яғни өтірік ұзаққа бармайды, ал шындық ерте ме, кеш пе белгілі болады.
Ótirik sózdi shyn tabar.