Адалдық - ардың ісі,
Ауырды көтеру - нардың ісі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал екі үлкен қасиетті қатар қояды: адалдық пен төзімділік. «Адалдық - ардың ісі» дегені — адамның шыншыл, таза, ұятты болуы оның ішкі намысына, адамдық болмысына байланысты екенін білдіреді. Яғни адал адам өтірікке, қулыққа бармайды, өз ісіне жауап береді. «Ауырды көтеру - нардың ісі» дегені — қиындыққа шыдау, салмақты көтеру, жауапкершілікті мойнына алу нағыз мықты, қайсар адамның қолынан келетін іс. Мұнда тура мағынада ауыр жүк көтеру айтылса, астарлы мағынада өмірдің сынағын көтере білу меңзеледі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ар» сөзі адамның абыройы, ұяты, ішкі тазалығы дегенді білдіреді. Ал «нар» — күшті, төзімді түйе; ол көп жүкке шыдамды болғандықтан, қайсарлықтың символы ретінде алынған. Осы арқылы халық адалдықты рухани биіктікке, ал қиындыққа төзуді физикалық та, моральдық та беріктікке теңеген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті. Мысалы, жұмыста біреу табыс үшін өтірік айтпай, құжатты дұрыс толтырып, өз міндетін адал атқарса — ол «адалдық - ардың ісі» дегенге сай әрекет етеді. Ал қиын жобада шаршамай, жауапкершілікті соңына дейін алып шығу — «ауырды көтеру - нардың ісі» дегеннің өмірлік көрінісі.
Aýyrdy kóterý - nardyń isi.