Күннің бәрі жаз емес,
Көңілдің бәрі наз емес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өмірдің де, адамның көңіл күйінің де үнемі бір қалыпта болмайтынын білдіреді. Тура мағынасында күннің бәрі жаз болмайтыны сияқты, адам өмірінде де тек жаймашуақ, жеңіл кезең ғана емес, әртүрлі сынақ пен салқын сәттер де болады. Астарлы мағынасында біреудің әрбір көңілсіздігін, ренішін немесе қабағын бірден «наз» деп түсінуге болмайды. Кейде адамның уайымы, шаршауы, ішкі ойы болуы мүмкін. Сондықтан адамға түсіністікпен қарап, асығыс қорытынды жасамау керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жаз» — жылылықты, жайлылықты, молшылық пен шаттықты меңзейді. Ал «наз» — еркелеу, қылық, реніш не көңілдің нәзік күйі. Яғни мақал жаз бен назды салыстыру арқылы өмірдегі алуан құбылысты көрсетеді: сыртқы көрініске ғана сенбей, ішкі жағдайды да ескеру қажет екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал адамдардың бір-біріне сабырмен қарауына керек. Мысалы, жұмыста әріптесіңіз үнсіз, салқын сөйлесе, оны бірден менсінбеу немесе ренжу деп ойламаған жөн; бәлкім, ол шаршап жүрген шығар. Осындайда мақал түсіністік пен кешірімділікке шақырады.
Kóńildiń bári naz emes.