Ақкөңіл адамға біреудің сырқаты батады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ақкөңіл, мейірімді адамның өзгенің ауырғанын, қиналғанын жүрегімен сезінуі. Астарлы мағынасы — кеңпейіл, жанашыр кісі басқаның қайғысын өз қайғысындай қабылдайды, сондықтан оның көңілі тез ауырғыш, сезімтал болады. Мұнда адам бойындағы мейірімнің биік қасиет екені де, сонымен бірге жүрекке салмақ түсіретіні де аңғарылады.
Образдар мен теңеулер
«Ақкөңіл адам» — пейілі таза, біреуге жамандық ойламайтын жанның бейнесі. Ал «сырқаты батады» деген тіркес тек ауруды көру емес, сол қасіреттің жанға қатты әсер етуін білдіреді. Яғни, бұл жерде сырқат — тек дене дерті емес, өзгенің мұңын, азабын сезінетін жанашырлықтың сыны.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал емханадағы, отбасындағы не көрші-қолаң арасындағы жанашырлыққа байланысты айтылады. Мысалы, жақын адамы ауырып жатқанда көңілі нәзік, ақжарқын адам түнімен ұйықтамай, қайта-қайта халін сұрап, уайымдап жүреді. Мұндайда мақал оның сезімталдығын сипаттайды. Бұл сөз адамды біреудің жағдайына бейжай қарамауға, бірақ жүректі шамадан тыс қинамай, сабырмен көмектесуге де үндейді.