Таң атпайын десе, Күн қоймайды,
Өтірікті қуалап, шын қоймайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — таңның атуы мен күннің шығуы адамның қалауына емес, табиғат заңына бағынышты. Астарлы мағынасы — шындықты жасырып, өтірікке сүйенген адам ақыры өз мақсатына жете алмайды. Өтірік қанша қуғанмен, шындық бәрібір жеңіп шығады. Яғни жалған сөз ұзаққа бармайды, ақиқат өз орнын табады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «таң» мен «күн» — өзгермейтін табиғат құбылыстары. Олар шындықтың, заңдылықтың бейнесі ретінде алынып тұр. «Өтірік» пен «шын» бір-біріне қарсы қойылған: өтірік — қуатын, шаршайтын, ал шын — тұрақты, мызғымайтын ұғым. Осы арқылы халық ақиқаттың табиғи күшін әсерлі бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды әсіресе сөзге, уәжге, ресми ақпаратқа қатысты қолдануға болады. Мысалы, біреу әлеуметтік желіде жалған хабар таратып, оны ұзақ жасырғысы келсе, соңында шындық бәрібір анықталады. Сол кезде: «Өтірікті қуалап, шын қоймайды» деп айту орынды.
Ótirikti qýalap, shyn qoımaıdy.