Ақтың отын ақымақ өшірмейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Ақтың отын ақымақ өшірмейді» деген мақал адал, таза, әділ істің жолын ешқандай аңғалдық та, келеңсіз әрекет те тоқтата алмайтынын білдіреді. Мұндағы «ақ» сөзі — ақиқат, адалдық, әділдік ұғымын меңзейді. Ал «от» — сол игі істің қызуы, жалғасы, өміршең күші. Яғни шындық пен адал еңбек өз табиғатымен берік болады, оны жаман ниетпен өшіру оңай емес. Астарлы мағынасы: ақылды адам ақ жолдан таймайды, ал ойсыздық пен надандық шындыққа бөгет бола алмайды.
Образдар мен теңеулер
Бұл мақалда «ақ» пен «от» өте әсерлі образ ретінде алынған. «Ақ» — кіршіксіз тазалық, әділет, адал ниет; «от» — жылу, күш, өмір, тоқтаусыз қозғалыс. «Өшіру» әрекеті — бір істі тоқтату, құнын жою, әлсірету деген ойды береді. Бірақ мақалдың түйіні бойынша, таза ниетпен басталған істің шырағы сөнбейді, себебі оның негізі мықты.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әділдікке, адал еңбекке берілген адамға жұбаныш ретінде айтылады. Мысалы, бір қызметкер шындықты айтып, бұрмалауға келіспей, уақытша қиындық көрсе де, кейін оның адалдығы бағаланады. Демек, таза істің жолы ұзаққа созылады.