Көрген көзде жазық жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Көрген көзде жазық жоқ» деген мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені өз көзімен көрген адамға кінә тағу қиын деген ой. Астарлы мағынасы — шындықты көзімен анық көрген, дәлелге сүйенген адам жаңылыс айтпайды; ал көрмей тұрып сөз айту, жорамал жасау дұрыс емес. Бұл мақал адамды әділ болуға, нақты дерекке сүйенуге шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «көз» — тек адам ағзасы емес, ақиқатты танитын, шындықты байқайтын түсінік пен сана белгісі. «Көрген» сөзі тәжірибе мен нақтылықты білдіреді. Яғни, көзбен көрілген нәрсе — дәлел, ал дәлелі бар сөзге жазық, яғни айып жоқ. Мұнда халықтың «естігеннен гөрі көргенге сен» деген өмірлік ұстанымы сезіледі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әлеуметтік желідегі өсекке, асығыс қорытындыға қатысты жиі айтылады. Мысалы, бір адам туралы көпшілік әртүрлі сөз таратады, бірақ оны өз көзімен көріп, жағдайды толық білген соң ғана дұрыс баға беруге болады. Сонда «көрген көзде жазық жоқ» деп, нақты фактіні негізге алған адамның сөзі қорғалады.