Жорғаң болса, өрге сал,
Ісің ақ болса, көпке сал.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жорға атты адам өрге шығарса да шаршамайды, жүрісі жайлы, жүрдек болады. Астарлы мағынасы: қолыңда сенімді көлік, мықты тірек, қабілетті құрал болса, істі алға бастыру оңай. Ал «ісің ақ болса» дегені — ниетің таза, әрекетің адал болса, оны жұрттан жасырмай, көптің талқысына да сала бер деген сөз. Яғни шындық пен адалдық ашықтықтан қорықпайды.
Образдар мен теңеулер
«Жорға» — тек ат емес, мақсатқа жеткізер ыңғайлы, сенімді күштің бейнесі. «Өрге салу» — қиын жолға түсіру, сынақтан өткізу дегенді білдіреді. «Ісің ақ» тіркесі адал еңбек, таза ниет, әділ әрекетті меңзейді. «Көпке салу» — істі жұрт алдында таразылау, көпшілікке көрсету, сыннан өткізу. Мұнда аттың жүрісі мен істің тазалығы қатар салыстырылып, сенімді дүние мен адал іске сүйену керектігі айтылады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды жұмыста, оқуда, кәсіпте адалдық пен сапа маңызды болғанда қолдануға болады. Мысалы, бір адам өз жобасын әріптестеріне ашық таныстырып, пікір сұраса, «ісің ақ болса, көпке сал» деп айту орынды. Яғни дұрыс істен қысылма, керісінше жұртқа көрсетіп, қолдау мен сын арқылы оны жетілдір деген ой жатыр.
Isiń aq bolsa, kópke sal.