Сый қылсаң, сыпыра қыл.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Сый қылсаң, сыпыра қыл» деген мақал біреуге жақсылық жасасаң, оны шын көңілмен, толық әрі мардымды жаса дегенді білдіреді. Яғни берген сыйың да, көрсеткен құрметің де шала-шарпы емес, лайықты болуы керек. Мұның астарында адамды жартыкеш іс емес, жомарттық пен кең пейіл ғана қадірлі ететіні жатыр. Біреуге көмектескенде, оның көңілі толатындай, абыройына сай етіп істеу керек деген тәрбиелік ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «сый» — тек зат беру емес, құрмет, ілтипат, жақсылық көрсету мағынасында қолданылады. Ал «сыпыра қыл» деген тіркес істі үстірт емес, молынан, түгелдей, сәнімен атқару деген ойды береді. Мұнда қазақтың кеңдік, жомарттық, сыйластыққа негізделген дүниетанымы көрінеді. Яғни адам қолынан келген жақсылығын аяп қалмай, шын ниетімен көрсетуі тиіс.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал туған күн, құдалық, қонақ күту, не болмаса біреуге көмек беру кезінде жиі еске алынады. Мысалы, әріптесіңіз ұзақ жыл қызмет етіп, зейнетке шықса, оған жай ғана салқын құттықтау емес, ұжым болып шынайы құрмет көрсетіп, естелік сый жасап шығару — осы мақалдың мәніне сай әрекет.