Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені — жер сияқты бәрін көтере біл, ауырлыққа да, сөзге де төзе біл деген астарлы мағына береді. Яғни жақсы адам өзгенің мінін іздемей, көпке сүйеніш болып, кең пейіл танытады. «Таза болсаң судай бол» дегені — су сияқты мөлдір, пәк, адал бол, айналаңа пайдаң тиіп тұрсын деген ойды білдіреді. Мұнда тазалық тек сыртқы емес, ішкі рухани тазалық, ар-ұяттың биіктігі де меңзеледі.
Образдар мен теңеулер
Жер — төзім мен кеңдіктің, сабыр мен мейірімнің бейнесі. Ол бәрін көтереді, ешкімді жатсынбайды. Су — тазалықтың, адалдықтың, жаңартушы күштің символы. Су кірді жуады, лайды кетіреді, сол сияқты жақсы адамның сөзі де, ісі де айналасына жақсылық таратады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, жұмыста не отбасында біреу қателік жасаса, оны бірден кінәлай бермей, сабырмен түсіндіру — жердей болудың көрінісі. Ал әділ сөйлеп, арамдыққа бармай, айналасына сенім ұялату — судай болудың белгісі.
Bárin shydap kótergen;
Taza bolsań sýdaı bol,
Bárin jýyp ketirgen.