Пышақты өзіңе сұқ,
Ауырмаса, өзгеге сұқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өз ісіне, өз басына келетін ауыртпалыққа немқұрайды қарамауы керек деген ойды білдіреді. Тура мағынада пышақты өзіңе сұғып көру мүмкін емес, ал астарлы мағынада — біреуге зиян келтірер алдында, сол әрекеттің ауыруын, салдарын өзің сезініп көр деген ескерту. Яғни өзгені ренжіту, қорлау, қиянат жасау оңай көрінгенімен, оның орны толмас зардабы болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «пышақ» — жанға бататын сөзді, қатігез әрекетті, зорлықты бейнелейтін өткір образ. «Өзіңе сұқ» деуі — біреуге істемек болған істі алдымен өзіңнің басыңнан өткізіп көр деген ойды күшейтеді. Пышақтың ауыруы арқылы адамға жан ауырту мен тән ауыртудың қандай болатыны салыстырыла көрсетілген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақалды адамдар біреуге ауыр сөз айтпастан бұрын, оның жүрегіне не сезіміне қалай әсер ететінін ойлау керек деген мағынада қолданады. Мысалы, әлеуметтік желіде біреуді келемеждеп пікір жазар алдында, өзіңе ондай сөз айтылса қалай ауыр тиетінін ойлау — осы мақалдың мәні. Ол адамды мейірімділікке, сақтыққа, әділдікке тәрбиелейді.
Aýyrmasa, ózgege suq.