Қалған көңілдің мұзы кетсе де, сызы кетпес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Қалған көңілдің мұзы кетсе де, сызы кетпес деген мақал адам жүрегіне түскен реніштің бірден ұмытылмайтынын білдіреді. Тура мағынасында мұз ерісе, оның ізі, сызығы жер бетінде біраз сақталып қалады. Астарлы мағынасы — біреудің көңіліне тигізген сөз, әділетсіз іс, не салқын қарым-қатынас кешірілгеннің өзінде, ішінара із қалдырады. Яғни, кешірім болғанымен, бұрынғы ауыр сезімнің табы жүректе сақталуы мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мұз» — салқындықты, өкпе мен ренішті бейнелейді. Ал «сызы» — сол реніштің ізі, жүректе қалған дақ, естелік. Қазақ танымында көңіл — нәзік нәрсе, оны жаралау оңай, ал жазу қиын. Сондықтан мақал адамды сөзге абай болуға, біреудің жанын ауыртпауға шақырады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазіргі кезде де өте орынды. Мысалы, жұмыста әріптесіңізді көпшілік алдында қатты сынап қойсаңыз, ол кейін сізді кешіргенімен, бұрынғыдай ашық сенім бірден орнамауы мүмкін. Сол себепті адамдармен қарым-қатынаста әдеп, сабыр, түсіністік сақтау маңызды.