Ынтасыз өрге баспас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Ынтасыз өрге баспас» деген мақалдың тура мағынасы — күш-қуаты жоқ, талпынбайтын адам биікке шыға алмайды. Астарлы мағынасы — кез келген іске шын ниет, жігер, талап және табандылық керек. Ынта болмаса, адам бастаған ісін алға жылжыта алмайды, мақсатына жете алмайды. Бұл жерде «өрге басу» тек жоғары көтерілу емес, өмірде өсу, жетілу, табысқа жету дегенді білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «өр» сөзі — қиындық, биік мақсат, жетістікке апарар жолдың бейнесі. Ал «басу» — алға жылжу, әрекет ету, талпыныс жасау. Яғни, өмірдің өріне шығу үшін адамда ішкі құлшыныс болуы керек деген ой беріледі. Қазақ танымында биікке шығу оңай емес, сондықтан бұл образ еңбек пен жігердің құнын айқындайды.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал оқуда, жұмыста, спортта, кез келген мамандықта жиі қолданылады. Мысалы, студент сабаққа салғырт қарап, дайындалмаса, емтиханнан жақсы нәтиже күте алмайды. Сол себепті мұғалімдер де, үлкендер де «Ынтасыз өрге баспас» деп, талап пен жігердің маңызын еске салады.