Ұят иманда.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Ұят иманда» деген мақал адамның ар-ожданын, ұялу сезімін иманмен тікелей байланыстырады. Яғни шын иманды адам жамандықтан тартынып, орынсыз сөзден, әдепсіз қылықтан сақтанады. Мұндағы ой — ұят тек қысылу емес, ішкі тазалықтың, тәрбиенің, адамгершіліктің белгісі. Ұяты бар кісі өз ісіне есеп береді, біреуге зиян келтірмеуге тырысады.
Образдар мен теңеулер
Бұл мақалда «ұят» пен «иман» қатар қойылып, екеуінің ажырамас байланысы көрсетілген. «Иман» — рухани сенім, жүрек тазалығы, ал «ұят» — сол сенімнің сыртқа шыққан көрінісі. Халық ұятты адамды тәртіпті, сабырлы, әдепті деп таниды. Демек, ұят жоғалса, кісілік те әлсірейді деген астар бар.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желідегі әдеп, қоғамдық орындардағы мәдениет, үлкенді сыйлау сияқты жағдайларда жиі еске түседі. Мысалы, біреу көпшіліктің ішінде дауыс көтеріп, өзгеге дөрекі сөйлесе, «ұят иманда» деп ескерту айтуға болады. Бұл сөз адамды сабырға, сыпайылыққа және өзін-өзі бақылауға шақырады.