Қызығын көрмеген малдан не пайда,
Сыйласып жүрмеген жаннан не пайда?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қызығын, берекесін көрмеген малдың пайдасы жоқ деген сөз. Астарлы мағынасы — дүние-мүлік, байлық адамға тек жинау үшін емес, тіршілікке жарап, елмен бөлісіп, рахатын көруге керек. Сол сияқты сыйласып, тіл табыспай жүрген адамның да қадірі кемиді. Адамның шынайы құны оның малында емес, мінезінде, қарым-қатынасында, адамгершілігінде көрінеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мал» — тек төрт түлік емес, жалпы дәулет пен байлықтың бейнесі. «Қызығын көру» — байлықтың игілігін, берекесін сезіну, қажетке жарату деген ұғым. Ал «жан» — адам, тірі пенде, жақын орта, қоғамдағы кісі. «Сыйласып жүрмеу» — арадағы құрметтің, татулықтың болмауы. Мақал байлықтың да, адамның да қадірі қарым-қатынас пен пайдаға жарауда екенін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жинаған ақшасын тек қорада ұстап, өзіне де, отбасына да, қажет іске де жұмсамайтын адамға қатысты айтылады. Мысалы, бір кісі табысын үнемі жинай береді, бірақ үйіне де, бала-шағасына да жылулық көрсетпейді. Ондайда жұрт: «Ақша бар, бірақ береке жоқ» деп осы мақалдың мәнін еске салады.
Syılasyp júrmegen jannan ne paıda?