Қайырымдылық жасасаң,
Қайырын өзің көресің.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Қайырымдылық жасалған жақсылықтың өтеуі міндетті түрде қайтып келетінін білдіреді. Тура мағынасында, біреуге көмек берсең, оның пайдасын көресің; астарлы мағынасында, адам өзгеге шын ниетпен жақсылық жасаса, ол мейірім, сенім, құрмет болып өз өміріне қайта оралады. Бұл мақал адамды сараңдықтан, өзімшілдіктен сақтап, қолы ашық, жүрегі жұмсақ болуға үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қайырымдылық» — тек мал-мүлік беру емес, жылы сөз айту, демеу көрсету, әлсізге жәрдемдесу сияқты ізгі әрекеттердің бәрі. Ал «қайыр» сөзі берекені, игілікті, жақсылықтың нәтижесін танытады. Яғни халық жақсылықты дәнге, ал оның қайтуын сол дәннің өнім беруіне ұқсатып түсіндіреді. Жақсылық бос кетпейді, ол өмірдің бір жерінде міндетті түрде жемісін береді деген ой жатыр.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал еріктілікке, қайырымдылық қорларына қолдау көрсетуге, мұқтаж адамға көмек беруге қатысты жиі айтылады. Мысалы, біреу ауырған көршісіне дәрі апарып, үй шаруасына көмектессе, кейін сол көрші де қиын сәтте көмек қолын созады. Бұл — жақсы іс адам арасындағы сенімді күшейтетінін көрсетеді.
Qaıyryn óziń kóresiń.