Қалған көңіл - қатқан мұз.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Қалған көңіл — реніштен, өкпеден, көңілдің суып кетуінен пайда болатын ауыр күй. «Қатқан мұз» дегені — жылымайтын, жібімейтін, қатты нәрсе. Яғни бұл мақал адам көңілі бір суыса, оны қайтадан бұрынғыдай ету өте қиын екенін білдіреді. Тура мағынада — мұздың қатуы мен ерімеуі. Астарлы мағынада — реніштің ізі ұзақ сақталып, сенім мен сыйластықты әлсірететінін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көңіл» — адамның ішкі әлемі, жүрек сыры, ал «қатқан мұз» — салқындық, қаталдық, мүлгіген үнсіздік. Халық көңілдің жылуы мен мұздың суығын қарама-қарсы қойып, реніштің адам арасына мұздай тосқауыл болатынын әсерлі бейнелеген. Мұз ерісе де, біраз уақыт ізін қалдырады; сол сияқты өкпе де оңай ұмытылмайды.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал отбасында, достықта, жұмыста орынсыз сөз айтып, біреудің көңілін қалдырмауға шақырады. Мысалы, әріптесіңізді көпшілік алдында кемсітсеңіз, ол сізге бұрынғыдай ашық сөйлеспей қалуы мүмкін. Сондықтан кешірім сұрап, көңілді уақытында жібіту керек. Уақытында айтылған жылы сөз қатып қалған өкпенің бетін қайта ерітеді.