Тіріде сыйласпаған өлгенде жыласпайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — адам тірі кезінде бір-бірін қадірлеп, сыйластық көрсетпесе, өлген соң оның қазасына шын жүректен қайғырып, жыласуы да қиын. Астарлы мағынасы — өмірде арадағы қарым-қатынас, ілтипат, жанашырлық пен адамдық байланыс маңызды. Біреуге суық қарап, менсінбей жүріп, кейін өлім үстінде ғана өкініш білдіру — кеш қалған іс.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тіріде» сөзі — адам бар кезде, күнделікті қарым-қатынас кезін білдіреді. «Өлгенде» — соңғы сәт, опық жеудің шағы. «Жыласпайды» дегені тек көз жасын емес, шынайы қайғы мен жүрек байланысын да меңзейді. Яғни сыйластық болмаса, сыртқы көңіл айту да жасанды болып қалады. Мақал адам мінезіндегі салқындық пен немқұрайлылықтың салдарын әшкерелейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал туыстар, көршілер, әріптестер арасындағы қарым-қатынасқа сай айтылады. Мысалы, бір адам жылдар бойы ағасымен араласпай, сәлемін де бермей жүрсе, кейін ағасы қайтыс болғанда ғана қатты қайғыруы — осы мақалдың мәнін дәлелдейді. Сондықтан адамдар бір-біріне тірісінде құрмет көрсетіп, ренішті ұзартпай, қарым-қатынасты сақтауы керек.