Жаным, тәнім - май шоқпар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам баласының өз жанын, өз басын бәрінен жоғары қоятынын аңғартады. Тура мағынасында «жаным» мен «тәнім» — адамның ең қымбат дүниесі, ал «май шоқпар» — сырттай жұмсақ, көркем көрінгенімен, ауыр күштің белгісі. Астарлы мағынасы: адам кейде өзін қорғау үшін, өз пайдасын сақтау үшін жұмсақ сөйлеп, бірақ ішкі есебі қатты болуы мүмкін. Яғни, пенденің өз басын күйттеуі, өз мүддесін бәрінен артық көруі сыналады.
Образдар мен теңеулер
«Жан» мен «тән» — адамның бар болмысы, өмірі мен тіршілігі. Ал «май шоқпар» деген образ сыртынан майдай жұмсақ, бірақ шоқпардай салмақты, әсері қатты дегенді білдіреді. Бұл тіркес адамның мінезіндегі қос қырлылықты, сыртқы биязылық пен ішкі қаталдықты бейнелейді. Сонымен бірге, адамның өз жанын сақтау жолында сақ, есепшіл болатынын да танытады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал өз пайдасын бірінші орынға қоятын адамға қатысты айтылады. Мысалы, біреу ортақ іске белсенді болып көрініп, бірақ қиын сәтте жауапкершілікті өзгеге ысырып жіберсе, «жаным, тәнім — май шоқпар» деп сипаттауға болады. Бұл сөз адамға өзімшілдік пен екіжүзділіктен сақ болуды ескертеді.