«Адалбақан ашасыз болмайды.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Адалбақан ашасыз болмайды деген сөздің тура мағынасы — адалбақанның, яғни киім ілетін ағаш тұғырдың дұрыс тұруы үшін оның ашасы, тірегі болуы керек. Астарлы мағынасы — кез келген істің, адамның немесе ортаның берік тірегі, сүйеніші болмаса, ол орнықпайды деген ой. Мұнда отбасы, ағайын, дос-жараң, не еңбек пен тәртіп сияқты тіректердің маңызы меңзеледі. Тірексіз іс шашырап, берекесі кетеді.
Образдар мен теңеулер
Адалбақан — үй ішіндегі тәртіп пен жинақылықтың белгісі. Ашасы — соның сүйеніші, ұстап тұрған бөлігі. Халық бұл арқылы өмірдегі тәуелді байланыстарды образбен көрсеткен: қалай киім ілетін құрал тірексіз тұрмайды, сол сияқты адам да қолдау, тәрбие, бірліксіз алға баса алмайды. Ашасы жоқ адалбақанның қисайып, құлауы — берекесіз істің белгісі.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бұл мақал қазір де ұйым, отбасы, оқу не жұмысқа қатысты айтылады. Мысалы, бір жобада жауапты адам болмаса, бәрі шашырап кетеді. Сонда “адалбақан ашасыз болмайды” деп, әр істің өз тірегі мен жауапты тұлғасы болу керек екенін еске салады.