Жүрегі жомартқа иман қонады,
Қолы жомартқа сұғанақ қонады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жомарттықтың екі қырын салыстырып көрсетеді. Жүрегі жомарт адам — ниеті таза, пейілі кең, өзгенің қамын ойлайтын кісі. Ондай адамға иман, яғни рухани тазалық, адамгершілік, ізгілік қонады деген ой айтылады. Ал қолы жомарт, бірақ жүрегі жомарт емес адамда беруге бейімдік бар сияқты көрінгенімен, ол кейде шектен шығып, сұғанақтыққа, яғни басқаның дүниесіне көз тігуге, пайдақорлыққа ұрынуы мүмкін. Демек, нағыз жомарттық тек мал шашу емес, ең алдымен жүректің кеңдігі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жүрек» — адамның ішкі дүниесі, ниеті мен пиғылының белгісі. «Қол» — сыртқы әрекет, істелген іс. «Иман қонады» дегені — жақсы қасиет адамның бойына орнығады, берік мінезге айналады деген астар. Ал «сұғанақ қонады» деген тіркес қолы ашық, бірақ көзқарасы теріс адамға іштарлық, ұр да жық мінез жұғатынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды адамдардың шынайы мінезін бағалағанда қолдануға болады. Мысалы, біреу қайырымдылық жасаймын деп жүріп, оны тек атақ үшін істесе, оның қолы ғана жомарт, ал жүрегі жомарт емес деуге болады. Ал үндемей көмектесіп, ештеңе дәметпейтін адам — жүрегі жомарт жан.
Qoly jomartqa suǵanaq qonady.