Басыңды сыйлама, жасыңды сыйла.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — адам өз басын, яғни өз көңілін, қалау-ын бірінші орынға қоя бермей, жасының, тәжірибесінің, өмір жолының қадірін түсінуі керек деген ой. Астарлы мағынасы — кісілік жастан емес, парасаттан танылады; өзімшілдікке ермей, үлкенді де, өмір көргенді де сыйлау қажет. Мұнда біреудің абыройын жасына қарап емес, өнегесіне қарап бағалау, ал өзіңді өзгеден жоғары қоймау туралы ескерту бар.
Образдар мен теңеулер
«Басың» сөзі адамның өз нәпсісі, өз мүддесі, өзімшіл ойы сияқты ұғынылады. Ал «жасың» тек сан емес, жылдардың жинаған тәжірибесі, көрген-түйгені, өмірлік салмағы дегенді білдіреді. Сондықтан мақал адамды ішкі тарлықтан сақтап, үлкеннің жасын ғана емес, ақылын, жолын, беделін де құрметтеуге шақырады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста не отбасында өз пікіріңді ғана тықпаламай, өзгелердің жасын, тәжірибесін, өмірлік сабағын сыйлау керек дегенде айтылады. Мысалы, жас қызметкер тәжірибелі әріптесінің кеңесін менсінбей, өз білгенін істей берсе, кейін қателік жібереді; ал жасының қадірін түсініп, тыңдаса, дұрыс шешімге келеді.