Тілектің шегі болмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Тілектің шегі болмайды» деген мақал адам баласының арман-мақсаты мен қалау-тілегі ешқашан бір нүктеде тоқтап қалмайтынын білдіреді. Адам бүгін бір нәрсеге қол жеткізсе, ертең одан да жақсысын қалайды. Яғни тілек — өмірге құштарлықтың, алға ұмтылыстың белгісі. Бірақ мақалдың астарында тек қана қалау емес, қанағаттың да маңызы бар: адамның тілегі шексіз болғанымен, ақыл мен сабыр оны реттеп отыруы керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «шек» сөзі өлшем, межe, тоқтау деген ұғымды береді. Ал «тілек» — адамның ішкі арманы, үміті, ниеті. Осы екі сөзді қарсы қою арқылы халық тілектің кеңдігін, адамның көңілі мен ойының үздіксіз қозғалыста болатынын көрсеткен. Бұл жерде нақты бейне болмаса да, ұғымдық салыстыру өте терең: тілек — өзен секілді, тоқтаса, өмірдің де қуаты бәсеңдейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе білім, мансап, тұрмыс, технология саласында жиі сезіледі. Мысалы, бір адам алғашқы жұмысын тапқан соң, кейін жақсы жалақы, өз үйі, сапалы өмір сүруді армандайды. Бұл қалыпты құбылыс, өйткені адам дамыған сайын талабы да өседі. Бірақ сол тілекті дұрыс бағыттап, шама мен мүмкіндікке сай ұстау қажет.