Етпен қарын тоқ,
Ниетпен жаның тоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның тек тән қажетін емес, жан қажетін де ойлау керегін айтады. Тура мағынада, ет жеп қарын тояды, яғни адам аштықты ас арқылы басады. Ал астарлы мағынада, жанның тоқ болуы — ниеттің, көңілдің, ар-ұяттың таза болуы, ішкі дүниенің тыныштығы. Демек, адамды толық қанағаттандыратын нәрсе — тек материалдық ырзық емес, сонымен бірге таза пейіл мен дұрыс мақсат.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қарын» — дене тіршілігінің белгісі, ал «жаны» — адамның рухани әлемі. «Ет» адамның күнделікті қажеті мен дүниелік несібесін білдірсе, «ниет» — ойдың тазалығы, ықылас, ізгі мақсаттың символы. Яғни сыртқы тоқтық пен ішкі тоқтық қатар болғанда ғана адам өзін кемел сезінеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал адамға дүние қуып кетпей, рухани құндылықты ұмытпауға үйретеді. Мысалы, жақсы жалақы алып, тұрмысы түзелгенімен, адам өз ісіне адалдық пен мейірім қоспаса, көңілі көншімеуі мүмкін. Ал ниеті таза, еңбегі адал адам аз нәрсемен де тыныш өмір сүре алады.
Nıetpen janyń toq.