Айтар сөзін білмесе,
Адамдықтан не пайда?
Артқан жүгін тартпаса,
Атандықтан не пайда?

Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға тек аты ғана емес, ісі де сай болу керегін айтады. Бірінші жолда сөзін білмеген, орнымен сөйлей алмаған адамның адамгершілігі толық көрінбейді деген ой бар. Яғни адамды адам ететін — тек түрі емес, ақылы, тәрбиесі, жауапты сөзі. Екінші жолда артқан жүгін тартпаған атанның пайдасы жоқ делінеді. Бұл жерде атан — жүк көтеретін, еңбекке пайдаланылатын түйе. Егер ол өз міндетін атқармаса, оның бағасы төмендейді. Астарлы мағынасы: әрбір жан өзіне берілген міндетті орындап, сөзі мен ісі қабысқанда ғана қадірлі болады.

Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «сөз» — адамның ойы, мәдениеті, тәрбиесі. «Адамдық» — ар, жауапкершілік, кісілік. «Атан» — күш пен төзімнің бейнесі. «Жүк» — өмірдегі міндет, еңбек, борыш. Яғни ақылмен сөйлей алмайтын, ісімен дәлел келтірмейтін жан да, күшіне қарамастан жүгін тартпайтын мал да өз қызметін ақтамайды.

Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жауапкершілікке, тәртіпке, кәсіби шеберлікке қатысты айтылады. Мысалы, қызметкер уәдесін орындамай, сөзінде тұрмаса, оның беделі төмендейді. Сол сияқты маман өз жұмысын тиянақты атқармаса, білімі де, лауазымы да пайда бермейді.