Бетке айтқаннын, зәрі жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал шындықты бетке тіке, ашық айтуда қатігездік не қастық болмайтынын білдіреді. Яғни, егер сөз ниеті таза, мақсаты түзету болса, тура айтылған ауыр сөздің де «зәрі» жоқ, себебі ол адамды жамандау үшін емес, жөнге салу үшін айтылады. Астарлы мағынасы — сыр сақтап, екіжүзді болмай, мәселені ашық сөйлескен дұрыс.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бетке айту» — адамның көзінше, жасырмай сөйлеу деген образ. «Зәрі жоқ» деген тіркес сөздің уы, зияны жоқ дегенді меңзейді. Халық тілінде «зәр» — ащы әсер, уыт, кесір мағынасында қолданылады. Сондықтан мақал тура айтылған сөздің дәмі ащы болса да, оның түбі пайдаға қызмет ететінін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыс орнында, отбасында немесе достық қарым-қатынаста жиі қолданылады. Мысалы, әріптесің қателессе, оны сыртынан сөз қылмай, бетіне жылы да нақты айтып түсіндірсең, бұл реніш емес, шынайы қамқорлық болады. Осындайда мақал тура сөйлесудің қадірін еске салады.