Көз көрмей, көңіл толмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Көз көрмей, көңіл толмас деген мақал адамға бір нәрсені сырттай есту аздық ететінін білдіреді. Тура мағынасында, көзбен көрмеген нәрсе жанға толық сенім, толық қанағат бермейді. Астарлы мағынасы — адамның ойы мен көңілі нақты дерекке, өз көзімен көрген шындыққа сүйенеді. Сондықтан бір іске, бір адамға не бір жағдайға баға берерде тек сөзге емес, көзбен көріп, анықтап алған дұрыс.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көз» — тек көру мүшесі емес, шындықты танудың, сенімділіктің белгісі. Ал «көңіл» — адамның ішкі сезімі, ризалығы, разылығы. «Толмас» сөзі қанағаттанбауды, толық сенімге келмеуді білдіреді. Яғни көзбен көріп, көңілдің орнығуы қатар жүретін ұғымдар ретінде алынады. Халық бұл арқылы адамның көріп-білуге, анықтауға құмар табиғатын дәл бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті. Мысалы, интернеттегі бір тауардың суреті жақсы көрінгенімен, оны қолмен ұстап, сапасын көрмей тұрып сатып алсаң, көңілің толмауы мүмкін. Сондықтан әсіресе қымбат зат аларда, құжат тексергенде немесе бір ақпаратқа сенерде, оны анықтап алған дұрыс деген ой айтылады.