Ақ иіліп сынбас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Ақ, яғни жақсы ниет, адалдық, ізгілік иесін жеңіл-желпі соққы да, қысым да морт сындырмайды. Бұл мақал тура мағынасында иілген ағаштың сынбайтынын меңзегендей көрінгенімен, астарында адам баласының жұмсақ мінезі, сабырлылығы мен ибалылығы оны қиындыққа төзімді ететіні айтылады. Адам өз орнын білсе, кісілік сақтаса, кеудемсоқ болмай, иіле сөйлеп, иіле әрекет етсе, көп жағдайда тартыстан аман шығады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ақ» сөзі — адалдық, тазалық, жақсы қасиет белгісі. «Иілу» — көнбістік, сабыр, кішіпейілділік. «Сыну» — рухтың түсуі, абыройдан айырылу, қиындыққа шыдай алмау деген ұғымды білдіреді. Халық жақсы адамды қатты желге майысқан, бірақ сынып кетпейтін талға ұқсатады: ол қаталдықпен емес, парасатпен өмір сүреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды жұмыста, отбасында, көпшілік ортада мінез ұстай білуге қатысты қолдануға болады. Мысалы, қызмет орнында бір адам әріптесімен дауласудың орнына сабыр сақтап, сөзін жұмсақ айтып, мәселені келісіммен шешсе, ол «ақ иіліп сынбас» дегенге сай әрекет еткен болады. Яғни ізгілік пен ибалылық адамды әлсіретпейді, қайта берік етеді.