Естіген құлақта жазық жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: адам біреуден бір сөзді естісе, ол сол сөз үшін кінәлі болмайды. Астарлы мағынасы: естіген нәрсеге бірден сеніп қалмай, оны ой елегінен өткізу керек; ал сөз таратуға асыққан адам жауапкершілікті сезінуі тиіс. Кейде адам біреудің айтқанын жай ғана тыңдап қояды, бірақ оны қайталап, өсекке айналдырмаса, онда оған жазық жоқ деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құлақ» — есту, қабылдау, тыңдау қабілетінің бейнесі. «Жазық жоқ» сөзі — айып жоқ, кінә жоқ дегенді білдіреді. Яғни құлақ тек ақпаратты қабылдайтын мүше ретінде алынып, адамның бәрін естігенімен, бәріне жауапты бола бермейтіні меңзеледі. Бұл мақал сөздің қайдан шыққанын, қалай тарағанын аңдауға шақырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе әлеуметтік желіде, чатта немесе кеңседегі әңгімеде өте орынды. Біреу бір хабарды естіп алып, оны тексермей тарата салса, дау туындайды. Мысалы, қызметкер туралы қауесет естіп, оны басқаға жеткізбей, анық-қанығына жеткен адамға «естіген құлақта жазық жоқ» деп, тек тыңдаудың өзі айып емес екенін айтуға болады. Бірақ сөзді тарату — басқа мәселе екенін ұмытпау керек.