Арлану - ақылдың ісі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Арлану — адамның өз ісіне, сөзіне, мінезіне сын көзбен қарап, ар-ұятты жоғары қоюы. Бұл мақал тура мағынасында ұялу, қысылу сияқты көрінгенімен, астарында адамды жөнсіз қылықтан тежейтін, теріс істен қайтарылатын ішкі тәртіп жатыр. Яғни ақылды адам арын сақтайды, ұятты біледі, жөнсіздікке бара бермейді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «арлану» сөзі жай ғана ұяңдық емес, рухани ұят пен кісілік өлшемін білдіреді. Ал «ақылдың ісі» деуі — арланудың кездейсоқ сезім емес, саналы тәрбиенің, ойдың, парасаттың нәтижесі екенін көрсетеді. Демек, ақыл адамға қай жерде тоқтау керек, қай жерде имену керек екенін үйретеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал әсіресе әлеуметтік желіде, қоғамдық ортада өз мәнін жоғалтпайды. Мысалы, біреу қате ақпарат таратып қойса, оны мойындап, кешірім сұрауға арланады. Бірақ шын мәнінде, сол қателікті мойындау — әлсіздік емес, ақылдылық. Өйткені ақылды адам өз беделін емес, өзінің арын қорғайды.