Тар маңдайлының ниеті де тар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам бойындағы ішкі кеңдік пен пиғылдың өзара байланысын білдіреді. Тура мағынада «тар маңдайлы» — маңдайы кең емес, яғни келбеті жұтаң, жүдеулеу адамды меңзегендей көрінеді. Астарлы мағынасы бұдан да терең: ниеті тар адамның ойы да, пейілі де тар болады. Яғни ондай кісі өзгеге жақсылық ойламайды, күншіл, сараң, өкпешіл болуы мүмкін. Қазақ түсінігінде адамның сыртқы кейпі емес, ішкі дүниесі маңызды.
Образдар мен теңеулер
«Тар маңдай» — образды тіркес. Мұнда маңдайдың тарлығы сыртқы кейіппен қатар, ойдың, көзқарастың шеңбері тар екенін символдайды. Халық даналығы дене бітімін мінезбен тікелей байланыстырмайды, бірақ осы жерде ол көркем ишара ретінде қолданылады. Яғни сыртқы тарлық ішкі тарлықтың бейнесі болып тұр. Бұл теңеу арқылы сөз қысқа болса да, мінездің ауқымын ашып береді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал адамдардың ниетіне, кеңпейілділігіне мән беру керек екенін ескертеді. Қазір де біреудің сөзі жұмсақ көрінгенімен, ойы тар болса, ол ортаға зиян келтіруі мүмкін. Мысалы, ұжымда бір қызметкер әріптесінің табысына қуана алмай, үнемі кемшілік іздесе, оны осы мақалмен сипаттауға болады. Сондықтан адам сырт келбетке емес, ниет пен пейілге қарап бағалануы керек.