Адамның құлқы түзелмей,
Құлпы түзелмейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның сыртқы көрінісі мен ішкі мінезі тығыз байланысты екенін айтады. «Құлқы» — адамның ниеті, мінезі, ішкі болмысы, ал «құлпы» — киімі, сәні, сыртқы түрі, яғни көрінер бейнесі. Астарлы мағынасы: адам алдымен ойын, пиғылын, әдетін түзеуі керек, сонда ғана оның сыртқы болмысы да сәнді, жарасымды, көрікті болады. Ішкі дүниесі бұзылған адамның сыртқы жылтыры ұзаққа бармайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құлқ» пен «құлп» сөздері әдейі үндестіріліп, адам бойындағы ішкі және сыртқы жақты салыстырады. «Құлпы» тек киім емес, жалпы адамның бейнесі, мәдениеті, жүріс-тұрысы ретінде алынған. Ал «түзелу» сөзі адамды жөнге салу, тәрбие арқылы қалыпқа келтіру дегенді білдіреді. Яғни сыртқы әдемілік ішкі тәртіптен басталады деген ой берілген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды бүгінгі күні де адам тәрбиесіне, мінезге, әдепке қатысты жиі қолдануға болады. Мысалы, біреу қымбат киініп, сән қуып жүргенімен, сөзі дөрекі, ісі ұқыпсыз болса, оған осы мақал сай келеді. Яғни сыртқы көрініске емес, алдымен ішкі мәдениетке мән беру керек.
Qulpy túzelmeıdi.