Малсыз болсаң да, арсыз болма.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: малың, дүниең, байлығың болмаса да, адамдық ар-намысыңды жоғалтпа деген сөз. Астарлы мағынасы — кедейлік адамның қадірін түсірмейді, ал арсыздық адамның өзін де, сөзін де, ісін де төмендетеді. Қазақ түсінігінде мал кетсе қайта келеді, ал ар кетсе қайтуы қиын. Сондықтан ең бастысы — адалдық, ұят, кісілік қасиет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мал» — тек төрт түлік қана емес, жалпы дәулет, байлық, тұрмыс қамы. «Ар» — адамның ішкі тазалығы, намысы, абыройы. Екеуін салыстыру арқылы мақал байлықтың уақытша, ал ардың мәңгілік құндылық екенін көрсетеді. Байлығы жоқ адамға қоғам жаман көзбен қарамауы керек, бірақ адамның өзі де жоқшылықты сылтауратып, ұяттан аттамауы тиіс.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал табысы аз болса да, адал жолдан таймауға үндейді. Мысалы, жұмысы төмен жалақылы адам бөтеннің ақшасына қол сұқпай, өз еңбегімен күн көрсе, ол осы мақалдың мәнін орындағаны. Яғни жоқшылықта да кісілік сақталса, адамдық биіктік жоғалмайды.