Ал ғаның жаман болса,
Көңілің жарым.
Атың жаман болса,
Талар қарың.

Негізгі мағынасы

Бұл мақал адамның өміріндегі екі нәрсенің қадірін айтады: мінезі нашар жолдас пен жарамсыз аттың зияны көп. «Ал ғаның жаман болса» дегені — қолыңдағы серік, сүйеніш адам сеніміңді ақтамаса, көңілің жарым болады, яғни ішкі тыныштығың кетеді. Ал «Атың жаман болса, талар қарың» дегені — мінуге жарамсыз ат адамды әбден титықтатып, күшін алады деген ой. Астарлы мағынасы: таңдаған серігің де, пайдаланған құралың да өміріңе тікелей әсер етеді.

Образдар мен теңеулер

Мұндағы «көңіл» — адамның рухани күйі, ал «жарым» — кем, толық емес деген мағынада. Яғни жаман адам жан дүниені жүдетеді. «Ат» — тек көлік емес, қазақ өміріндегі сенімді серік, еңбек пен жолдың ыңғайы. «Талар қарың» тіркесі аттың нашарлығы адамның қары мен белін қажайды, шаршатады деген бейнелі сурет.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Бұл мақал бүгінде де өзекті: адам досын, әріптесін, тіпті жұмыс құралын да дұрыс таңдауы керек. Мысалы, сенімсіз адаммен ортақ іс бастасаң, уақытың да, жүйкең де босқа кетеді. Сондықтан мақал «жақсының жанында жүр, жаманды таңдама» деген ескерту сияқты.