Кісінің көзіне көзің түссе,
Көңіл жібіп, мейір түсер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды бетпе-бет көрісудің, жүздесудің әсері зор екенін айтады. Біреудің көзіне тура қарасаң, арадағы салқындық сейіліп, көңіл жылып, мейірім оянады. Яғни, адамды сырттай ғана емес, тірідей көріп, тілдесу жақындықты күшейтеді. Астарлы мағынасы — көзқарас арқылы сенім, ілтипат, түсіністік пайда болады, ал жылы жүз адамды жұмсартады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «көзге көз түсу» — жай ғана қарау емес, адаммен шынайы жүздесу, көңіл түйістіру. «Көңіл жібіп» деген тіркес қатты, суық, жат сезімнің жұмсаруын бейнелейді. «Мейір түсу» — жүрекке жылылық, рақым, адамгершілік қонуы. Мұнда көз бен көңіл бір-біріне әсер ететін рухани байланыс ретінде алынған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қашықтан сөйлесіп, жазба арқылы қатынас көбейген заманда да өзекті. Кейде адаммен телефонмен емес, жүзбе-жүз кездескенде ғана түсініспеушілік жойылады. Мысалы, ұзақ уақыт ренжісіп жүрген көршілер бір отырыста жолығып, сөйлескен соң, бұрынғы өкпе тарқап, ара-қатынастары түзелуі мүмкін. Бұл — жылы жүздің күшін көрсетеді.
Kóńil jibip, meıir túser.