Көңіл кірі айтса кетеді,
Киім кірі жуса кетеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам жанындағы кір-қожалақты, яғни көңілдегі реніш, өкпе, ауыр ой сөз арқылы да сейілетінін аңғартады. Киімнің кірі жуу арқылы кететіні сияқты, көңілдің кірі де ашық сөйлесу, ақылдасу, кешіру арқылы тазарады. Мұнда тура мағынада кір мен жуу айтылса, астарлы мағынада ішкі күйзеліс пен көңіл жарасын емдеудің жолы көрсетілген.
Образдар мен теңеулер
«Көңіл кірі» — адам жүрегіндегі реніш, мұң, кірбің. «Киім кірі» — көзге көрінетін дақ, лас нәрсе. Екеуін қатар қою арқылы халық адам жаны мен сыртқы тазалықты салыстырады. Киім жуу оңай көрінгенімен, көңілдегі кірді кетіру үшін сабыр, түсіністік, жылы сөз қажет екенін білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал отбасында, достар арасында, жұмыстағы түсінбеушілікті реттеуде жиі қолданылады. Мысалы, екі әріптес ренжісіп қалса, үнсіз жүре бермей, ашық сөйлесіп, кешірім сұраса, арадағы салқындық тез жойылады. Яғни мәселені сөзбен шешу — көңілді тазартудың ең дұрыс жолы.
Kıim kiri jýsa ketedi.