Көңілі ашықтың қолы ашық
«Көңілі ашықтың қолы ашық» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Көңілі ашық адамның қолы да ашық болады деген сөз. Мұнда тура мағынасы — көңілі кең, жүрегі жомарт адамның біреуге көмектесуге, сый беруге, бөлісуге дайын тұратыны. Астарлы мағынасы — адамның ішкі пейілі мен мінезі оның іс-әрекетінен көрінеді: мейірімді, кең мінезді жан сараң болмайды, ал тар көңіл адам қолын да қысып ұстайды.
Образдар мен теңеулер
«Көңілі ашық» тіркесі — жүрегі таза, ниеті дұрыс, пейілі кең адамды білдіреді. Ал «қолы ашық» — тек ақша шашу емес, жомарттықтың, қайырымдылықтың, өзгеге пайда тигізуге дайын болудың белгісі. Халық мұнда көңіл мен қолды байланыстырып, ішкі қасиет пен сыртқы қимылды бір-бірінен ажыратпай көрсетеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бұл мақал күнделікті өмірде қайырымдылық, көмектесу, сыйластық туралы айтқанда қолданылады. Мысалы, біреу қиын жағдайдағы көршісіне азық-түлік апарып берсе, жұрт оның кең пейілін осы мақалмен сипаттайды. Яғни, адам жомарт болса, айналасына жылу таратады және ел ішінде қадірі артады.