Көз қайда түссе, көңіл сонда.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Көз қайда түссе, көңіл де соған ауады деген сөз. Адамның назары түскен нәрсе ойына, ықыласына, тіпті қалауы мен әрекетіне де әсер етеді. Бұл мақал тура мағынасында да, астарлы мағынасында да адамның көргені мен ойлағаны бір-бірімен тығыз байланысты екенін білдіреді. Яғни қайда қарасаң, соған қызығасың, не нәрсеге жиі көңіл бөлсең, соған үйір боласың.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көз» — сыртқы назар, ал «көңіл» — ішкі ниет, ықылас. Қазақ танымында көз тек көруші мүше емес, адамның қалауын оятатын, бағыт беретін күш ретінде суреттеледі. Сондықтан бұл жерде көздің түсуі — бір нәрсені байқау, ал көңілдің сонда баруы — соған іштей жақындау, ниеттену деген астарлы ұғымды береді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өте орынды. Әсіресе жарнама, әлеуметтік желі, сән-салтанат адам назарын өзіне тартып, қалауды күшейтеді. Мысалы, адам үнемі қымбат заттардың суретін көрсе, бұрын қажет емес нәрсені де алғысы келіп кетуі мүмкін. Сондықтан көңілдің бағытын дұрыс нәрсеге бұру маңызды.