Қырандарын қинаған,
Даласын да сыйламас.
Ұландарын қинаған,
Данасын да сыйламас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал елдің қыраны мен ұландарын, яғни ең еркін, ең қадірлі, ең үмітті азаматтарын қинаған халық не билік өз даласын да, данасын да шын сыйламайтынын білдіреді. Тура мағынасында қыран мен ұланға қиянат жасау айтылса, астарлы мағынасы — өз елінің асылын қорлайтын, жастарға, ерге, еркіндікке қысым жасайтын ортада құрмет те, береке де болмайды. Елдің қадірі оның мықтыларын бағалаудан басталады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы қыран — биікке самғайтын еркін рух, батырлық пен асқақтықтың бейнесі. Ұлан — жас жігіт, елдің ертеңі, болашақ тірегі. Дала — тек жер емес, тұтас ел, кеңдік, еркіндік, ұлттық болмыс. Дана — ақыл иесі, елді дұрыс жолға бастайтын тұлға. Осы образдар арқылы мақал халықтың тірегі саналатын тұлғаларды қадірлеу керегін ұқтырады.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал жастарға орынсыз қысым жасалатын, талантты адамдар бағаланбайтын жағдайларға қатысты айтылады. Мысалы, мектепте қабілетті оқушыны қолдамай, керісінше үнемі кемсіте берсе, ол ортадан жақсы нәтиже шықпайды. Қоғам өз жасын, зиялысын, дарындысын қорламай, қолдаса ғана дамиды.
Dalasyn da syılamas.
Ulandaryn qınaǵan,
Danasyn da syılamas.